QR, pişiyin pulu və gecə bildirişi
Adelya, 26 yaş, pet-bloqer. Bakı, mənzil + Instagram.
Mən heyvanlarla bağlı səhifəni ona görə aparmırdım ki, bu dəbdə idi. Sadəcə heyvanlar mənə insanlardan daha dürüst görünürdü. Küçədən götürülmüş pişiklər, itlər, müalicə yığımları, tapılan sahiblər, xilas hekayələri — bunların içində nəfəs almaq daha asan idi. Mənim pişiyimin adı Nanə idi. Boz-ağ, bir qulağı cırıq, sinəmin üstündə yatmağı öz haqqı sayan bir məxluq. Baytar əməliyyat lazım olduğunu deyəndə əvvəl susdum, sonra storis açıb ilk dəfə insanlardan kömək istədim.
Pul bir anda gəlmədi, amma yavaş-yavaş yığılmağa başladı. Biri beş manat göndərdi, biri iyirmi, biri sadəcə “keçmiş olsun” yazdı. Kənardan baxana xırda məbləğ idi. Mənim üçün isə bu, yad adamların mənə verdiyi etibar idi. Mən hər köçməni qeydə alırdım, hesablayırdım, özümə söz verirdim ki, lazım olan məbləğ yığılana qədər o pula toxunmayacağam.
Həmin gecədən bir neçə gün əvvəl tanıdığım başqa bir bloqer storisində reklam xarakterli bir QR paylaşmışdı. Mən onun storilərinə o vaxt səsiz baxırdım, mesajlarla, klinika ilə, izləyicilərin sualları ilə qarışıq. Yadıma gələn tək şey odur ki, hansısa saytı göstərirdi və altında belə bir məna vardı: “tez başını qatmaq istəyənlər üçün”. Mən həmin an linkə keçməmişdim. Sadəcə QR-i açıb telefonda saxlamışdım və unutmuşdum.
O axşam evdə tək idim. Nanə radiatorun yanında yorğanın üstündə uzanmışdı — halsız, isti və qəribə dərəcədə sakit. Mən ona baxırdım ki, birdən biləyimdəki fitnes qolbağı titrədi. Oyunun başlama bildirişi idi. Mən idman adamı deyildim, mərclə də yaşamırdım, amma həmin xırda hərəkət — biləyi qaldırmaq, ekranın işığını görmək, telefonu açmaq — nəsə oyatdı. O storidəki QR yadıma düşdü. Qalereyadan tapıb linki açdım.
Sayt tez yükləndi. Uzun müddət ekrana baxıb özümü inandırmağa çalışdım ki, sadəcə baxıb çıxacağam. Sonra email və şifrə ilə qeydiyyatdan keçdim. Sakitcə. Heç bir isterika olmadan. Məni sonradan ən çox qorxudan da elə bu oldu. Bəzi pis qərarları insan qışqıra-qışqıra yox, buz kimi sakit halda verir.
Həmin gün karta köhnə bir depozitin geri qaytarması gəlmişdi. Böyük pul deyildi, sadəcə çoxdan gözləmədiyim bir qaytarma idi: nə vaxtsa tədbir üçün yer bron etmişdim, sonra alınmamışdı, pul da ortalıqda qalmışdı. Həmin məbləğ məhz Nanənin əməliyyatı üçün pul yığdığım vaxt qayıtdı. Mən banka baxıb özümü inandırdım ki, toxuna biləcəyim yeganə pul budur. İanələr yox. İzləyicilərin göndərdikləri yox. Sadəcə bu qaytarma. Bir az. Bəlkə artıraram. Bəlkə yığımı daha tez bağlayaram.
Elə o fikirdə hər şey qırıldı.
İlk depoziti məhz həmin qaytarılmış puldan etdim. Az. Elə ki, özümə hələ də yalan deyə bilim: guya bu xəyanət deyil, müvəqqəti axmaqlıqdır. Sayt telefonda açılmışdı, slotların musiqisi çox parlaq, çox ucuz və çox yapışqan idi. Qarşıma çıxan ilk oyunu seçib spin düyməsini basdım.
Əvvəl boş gəldi. Sonra balaca bir uduş. Sonra bir dənə də. Elə o anda içimdə təhlükəli bir fikir oyandı: bəlkə doğrudan da bu yığımı tez bağlamaq olar? Bəlkə bir gecədə izləyicilərin bir həftəyə yığacağı qədər pul düzəldə bilərəm?
Ən zəhərli yalan da budur — insan tamahı qayğı adlandıranda.
İlk depoziti tez uduzdum. O qədər tez ki, qorxmağa macal tapmadım. Sonra bir müddət ekrana baxdım və saytı bağlamaq əvəzinə bank tətbiqini açdım. İanələr orada səliqəli, təmiz bir məbləğ kimi dururdu. Kimininsə beş manatı. Kimininsə iyirmisi. Kimininsə “özünüzü qoruyun” sözü. Mən o rəqəmlərə baxırdım və artıq bilirdim ki, ona toxunmamalıyam. Amma beynimdə o vaxta qədər başqa bir fikir yuva salmışdı: mən indi oğurlamıram, geri çıxarıram. Dərhal qaytaracağam. Heç kim bilməyəcək. Sadəcə bir saatlıqdır.
Sonra yığılmış pulun bir hissəsini köçürdüm.
Və bu, elə o nöqtə idi ki, ondan sonra mən özümə “sadəcə axmaq olmuşam” deyə bilməzdim. Bu, seçim idi.
Sonrası daha pis getdi. Ekranda ara-sıra xırda uduşlar yanıb-sönürdü, bu da adamı daha da içəri çəkirdi. Balans gah qalxırdı, gah da yenə düşürdü. Mən mətbəxdə oturmuşdum, stulun üstündə isə Nanənin daşıma çantası dururdu. Bir anda o, asta səslə miyoldadı və mən elə diksindim, sanki əlim cinayətin üstündə tutulmuşdu.
Amma hətta onda da dayanmadım.
Hər şey bitəndə bir neçə saniyə ekranda nəyə baxdığımı anlamadım. Sonra anladım.
Mən pişiyimin müalicəsi üçün insanların göndərdiyi pulun bir hissəsini uduzmuşdum.
Hamısını yox. Amma artıq nə yorğunluqla, nə panika ilə, nə də “təsadüf” sözü ilə izah edilə bilməyəcək qədərini.
Ağlamadım. Göz yaşının burada heç nəyi dəyişməyəcəyini bilirdim. Tam sükutda oturmuşdum. Nanə arxamda hardasa nəfəs alırdı və mən ilk dəfə bloq apardığım bütün müddətdə telefona baxmağa fiziki olaraq utanırdım. Təkcə sıfıra görə yox. O sıfırın içində artıq yad adamların üzü, onların inamı və mənim özümə çox aydın görünən düşüşüm vardı.
Qazanc olmadı. Deməli çıxarış da yox idi.
Instagram-a girdim. Yeni mesajlar gəlmişdi: “Nanə necədir?”, “Əməliyyat nə vaxtdır?”, “Yığım davam edir?” Çatı axıra qədər açmırdım. Sadəcə sətrlərə baxırdım və hər biri məni uduzduğum puldan daha ağır vururdu.
O gecə yatmadım. Bir neçə dəfə qalxıb Nanənin yanına getdim, belini sığalladım, sonra yenə telefonu götürüb oyun tarixçəsini açdım, guya orada “geri qaytar” düyməsi olacaqmış kimi. Amma nə kazinoda, nə də həyatda belə düymələr olmur.
Səhərə yaxın artıq bilirdim ki, plan üzrə gedirmiş kimi davranmalıyam. İzləyicilər hesabat gözləyirdi. İnsanlar pul göndərmişdi. Mən sadəcə yox ola bilməzdim. Amma bununla yanaşı içimdə daha iyrənc bir qorxu böyüyürdü: itirdiyimi tez qaytara bilməsəm, mən ora yenə qayıdacağam.
Bir gün sonra saytın meneceri mənə yazdı.
Əvvəl nəzakətlə. Sonra daha açıq.
Təklif sadə idi, amma iyrənc idi: əgər dəliyi bağlaya bilmirsənsə, reklamla işləyərsən. Storis. Referal link. Yeni oyunçular. Mən o mesajlara baxıb anladım ki, əsl bəla pulu itirdiyim anda başlamamışdı.
Əsl bəla o anda başladı ki, mən gecə özüm düşdüyüm tələyə başqa insanları çağırmağı ilk dəfə ciddi-ciddi düşündüm.